Ekspert energjie
Kodi Shqiptar i Profesionit
2149 - Inxhinierë të tjerë që nuk janë klasifikuar diku tjetër
Fusha Profesionale
Sipas klasifikimit ISCO 2008
41.2 – Construction of residential and non-residential buildings
Fjalë Kyçe
Energji, energjitikë, menaxhim energji, eficiencë energjitike, kursim energjie, konstruksion, sisteme energjitike.
Përshkrim i përgjithshëm
Eksperti i energjisë është në figurë shumë e kualifikuar dhe e aftë për të zotëruar aspektet teknologjike, menaxheriale, ekonomiko-financiare dhe juridiko-kontraktuale të furnizimit me energji elektrike dhe gaz dhe ndërhyrjet e lidhura me efiçencën e energjisë (kursim energjie). Ai kryen aktivitete në lidhje me diagnostikimin e energjisë dhe menaxhimin dhe kontrollin e Sistemeve Energjetike (ISO 50001 Sistemet e Menaxhimit të Energjisë), në veçanti të grupeve të pajisjeve dhe sistemeve, madje edhe ato komplekse, të cilat normalisht mund të përdoren si në strukturat civile ashtu edhe në ato industriale. Pas dhënies së provimeve të certifikimit të aftësive profesionale pranë organeve të akredituara, ky profesionist mund të kryejë veprimtaritë e Ekspertit të Menaxhimit të Energjisë, si subjekt që ka njohuritë, përvojën dhe aftësitë e nevojshme për të menaxhuar përdorimin me efikasitet të energjisë. Eksperienca profesionale në këtë sektor dhe kalimi i provimeve specifike kualifikuese i mundëson figurës të kryejë edhe aktivitetet e "Auditorit të Sistemeve të Menaxhimit të Energjisë (sipas ISO 50001) dhe "Menaxherit të Energjisë" (sipas ISO 19011).
Veprimtaritë / Përgjegjësitë kryesore
Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të analizojë nevojat për energji dhe performancën e ndërtesave ekzistuese dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Kryeni një inspektim të ndërtesës - Mblidhni informacion në lidhje me burimet e ndryshme të prodhimit dhe performancës së energjisë, konsumin dhe nevojat energjinë e ndërtesës - Të zbulojë dhe analizojë parametrat që lidhen me konsumin specifik dhe kushtet e funksionimit të ndërtesës dhe sistemeve të saj - Analizoni humbjet e nxehtësisë - Analizoni të dhënat e mbledhura në mënyrë të integruar - Zhvilloni një bilanc energjetik të ndërtesës dhe sistemit të ndërtesës dhe impiantit - Siguroni një profil të veçantë të konsumit të energjisë për burimet primare dhe të rinovueshme dhe llojet e përdorimeve përfundimtare. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të analizojë nevojat për energji dhe performancën e një kompleksi biznesi dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Vlerësoni nevojat për energji të një kompleksi prodhimi ose shërbimi - Të zbulojë dhe analizojë parametrat që kanë të bëjnë me konsumin specifik dhe kushtet e funksionimit të kompleksit industrial dhe të objektet e saj - Zhvilloni një bilanc energjetik të kompleksit të kompanisë dhe të sistemit ndërtim-uzinë - Analizoni nevojat për energji dhe humbjet e nxehtësisë. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të analizojë nevojat për energji dhe performancën e një sistemi territorial (lagje, rrethe, institucione etj) dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Përcaktoni nevojat për energji (energji e dobishme dhe energji primare) - Të zhvillohet një bilanc energjetik territorial - Të bashkëpunojë në hartimin e një plani energjetik territorial - Ndërveproni me një Plan Veprimi për Energjinë e Qëndrueshme – SEAP - Tenderët rajonalë, kombëtarë dhe komunitorë për kursimin e energjisë në territor. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të planifikojë dhe koordinojë ndërhyrjet në energji duke kursyer dhe këtu përfshihen këto veprimtari : - Kombinimi i zgjidhjeve të ndryshme teknologjike, burimeve të energjisë dhe burimeve ekonomike - Identifikoni transportuesin më të përshtatshëm të energjisë për nevojat tuaja - Menaxhon aspektet teknike dhe ekonomike në lidhje me furnizimin me energji - Kryerja e analizave teknike të ndërhyrjeve për përmirësimin e performancës së energjisë - Zhvillimi i veprimeve për monitorimin e efikasitetit të sistemeve të energjisë - Identifikoni ndërhyrjet përmirësuese, propozoni strategji efektive në lidhje me përdorimin e energjisë - Analizoni dhe krahasoni ofertat - Përcaktoni çdo model menaxhimi pas ndërhyrjeve në energji duke kursyer - Vlerësoni kostot e investimit, kostot e menaxhimit, kthimet (të ardhurat dhe kursimet nga faturat e energjisë) dhe nevojat financiare ndërhyrjet energjetike kursime të identifikuara - Planifikoni, planifikoni dhe kontrolloni kryerjen e aktiviteteve në lidhje me ndërhyrjet që synojnë të përmirësojnë efikasitetin energji - Menaxhoni grupet e projektit si gjatë fazës së zbatimit ashtu edhe gjatë fazës së mundshme të menaxhimit të ndërhyrjeve energjetike duke kursyer - Përgatitja e ofertave tekniko-ekonomike si pjesë e procedurave të tenderit publik - Menaxhon procesin burokratik dhe të autorizimit të ndërhyrjeve të planifikuara Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të menaxhojë aspektet kontraktuale të furnizimeve të transportuesit të energjisë dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Menaxhoni aspektet kontraktuale të blerjes dhe shitjes së energjisë - Optimizoni kontratat e furnizimit me energji, duke zgjedhur atë që i përshtatet më së miri nevojave të kompanisë - Interpretoni tendencën e tregut të energjisë, duke bërë parashikime për zhvillimet e ardhshme dhe duke zbatuar metodologjitë e menaxhimi i riskut - Studimi, interpretimi dhe zotërimi i vendimeve të Autoriteteve të Energjisë Elektrike, Gazit dhe Sistemit të Ujit si dhe dokumentet kryesore rregullatore që kanë të bëjnë me sektorin e energjisë. - Përdorni kanalet për të blerë energji, duke përfshirë metodat e reja të disponueshme në tregun e energjisë, në bursë ose nëpërmjet kontratave dypalëshe. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të zbatojë një sistem të menaxhimit të energjisë dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Planifikimi i procesit të certifikimit të Sistemit të Menaxhimit të Energjisë (EnMS) nga një palë e tretë - Zhvilloni analizën fillestare të energjisë - Identifikoni kufizimet e aplikueshme për projektin paraprak - Krahasoni kërkesat e EMS me standardet e tjera vullnetare - Përcaktoni dhe përpunoni dokumentacionin e nevojshëm për një EnMS - Planifikoni dhe kryeni aktivitete trajnimi dhe ndërgjegjësimi për stafin e përfshirë - Mbështet procesin e Certifikimit të kryer nga Trupa Certifikuese - Kryeni auditime të pjesës së parë dhe të dytë në EnMS në përputhje me standardin ISO 50001. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të analizojë nevojat për energji dhe performancën e ndërtesave ekzistuese dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Kryeni një inspektim të ndërtesës - Mblidhni informacion në lidhje me burimet e ndryshme të prodhimit dhe performancës së energjisë, konsumin dhe nevojat energjinë e ndërtesës - Të zbulojë dhe analizojë parametrat që lidhen me konsumin specifik dhe kushtet e funksionimit të ndërtesës dhe sistemeve të saj - Analizoni humbjet e nxehtësisë - Analizoni të dhënat e mbledhura në mënyrë të integruar - Zhvilloni një bilanc energjetik të ndërtesës dhe sistemit të ndërtesës dhe impiantit - Siguroni një profil të veçantë të konsumit të energjisë për burimet primare dhe të rinovueshme dhe llojet e përdorimeve përfundimtare. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të analizojë nevojat për energji dhe performancën e një kompleksi biznesi dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Vlerësoni nevojat për energji të një kompleksi prodhimi ose shërbimi - Të zbulojë dhe analizojë parametrat që kanë të bëjnë me konsumin specifik dhe kushtet e funksionimit të kompleksit industrial dhe të objektet e saj - Zhvilloni një bilanc energjetik të kompleksit të kompanisë dhe të sistemit ndërtim-uzinë - Analizoni nevojat për energji dhe humbjet e nxehtësisë. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të analizojë nevojat për energji dhe performancën e një sistemi territorial (lagje, rrethe, institucione etj) dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Përcaktoni nevojat për energji (energji e dobishme dhe energji primare) - Të zhvillohet një bilanc energjetik territorial - Të bashkëpunojë në hartimin e një plani energjetik territorial - Ndërveproni me një Plan Veprimi për Energjinë e Qëndrueshme – SEAP - Tenderët rajonalë, kombëtarë dhe komunitorë për kursimin e energjisë në territor. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të planifikojë dhe koordinojë ndërhyrjet në energji duke kursyer dhe këtu përfshihen këto veprimtari : - Kombinimi i zgjidhjeve të ndryshme teknologjike, burimeve të energjisë dhe burimeve ekonomike - Identifikoni transportuesin më të përshtatshëm të energjisë për nevojat tuaja - Menaxhon aspektet teknike dhe ekonomike në lidhje me furnizimin me energji - Kryerja e analizave teknike të ndërhyrjeve për përmirësimin e performancës së energjisë - Zhvillimi i veprimeve për monitorimin e efikasitetit të sistemeve të energjisë - Identifikoni ndërhyrjet përmirësuese, propozoni strategji efektive në lidhje me përdorimin e energjisë - Analizoni dhe krahasoni ofertat - Përcaktoni çdo model menaxhimi pas ndërhyrjeve në energji duke kursyer - Vlerësoni kostot e investimit, kostot e menaxhimit, kthimet (të ardhurat dhe kursimet nga faturat e energjisë) dhe nevojat financiare ndërhyrjet energjetike kursime të identifikuara - Planifikoni, planifikoni dhe kontrolloni kryerjen e aktiviteteve në lidhje me ndërhyrjet që synojnë të përmirësojnë efikasitetin energji - Menaxhoni grupet e projektit si gjatë fazës së zbatimit ashtu edhe gjatë fazës së mundshme të menaxhimit të ndërhyrjeve energjetike duke kursyer - Përgatitja e ofertave tekniko-ekonomike si pjesë e procedurave të tenderit publik - Menaxhon procesin burokratik dhe të autorizimit të ndërhyrjeve të planifikuara Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të menaxhojë aspektet kontraktuale të furnizimeve të transportuesit të energjisë dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Menaxhoni aspektet kontraktuale të blerjes dhe shitjes së energjisë - Optimizoni kontratat e furnizimit me energji, duke zgjedhur atë që i përshtatet më së miri nevojave të kompanisë - Interpretoni tendencën e tregut të energjisë, duke bërë parashikime për zhvillimet e ardhshme dhe duke zbatuar metodologjitë e menaxhimi i riskut - Studimi, interpretimi dhe zotërimi i vendimeve të Autoriteteve të Energjisë Elektrike, Gazit dhe Sistemit të Ujit si dhe dokumentet kryesore rregullatore që kanë të bëjnë me sektorin e energjisë. - Përdorni kanalet për të blerë energji, duke përfshirë metodat e reja të disponueshme në tregun e energjisë, në bursë ose nëpërmjet kontratave dypalëshe. Eksperti i energjisë duhet të jetë në gjendje të zbatojë një sistem të menaxhimit të energjisë dhe këtu përfshihen këto veprimtari: - Planifikimi i procesit të certifikimit të Sistemit të Menaxhimit të Energjisë (EnMS) nga një palë e tretë - Zhvilloni analizën fillestare të energjisë - Identifikoni kufizimet e aplikueshme për projektin paraprak - Krahasoni kërkesat e EMS me standardet e tjera vullnetare - Përcaktoni dhe përpunoni dokumentacionin e nevojshëm për një EnMS - Planifikoni dhe kryeni aktivitete trajnimi dhe ndërgjegjësimi për stafin e përfshirë - Mbështet procesin e Certifikimit të kryer nga Trupa Certifikuese - Kryeni auditime të pjesës së parë dhe të dytë në EnMS në përputhje me standardin ISO 50001.
Njohuritë e nevojshme
Eksperti i energjisë duhet të ketë njohuri në lidhje me temat e mëposhtme: Aktorët në sektorin e energjisë Baza e të dhënave rajonale ose kombëtare për konsumin e energjisë Përfitimet e menaxhimit sistematik të energjisë brenda organizatave publike dhe private Llogaritja dhe projektimi i sistemeve termike Klasifikimi i konsumit të energjisë Kogjenerimi, trigjenerimi dhe ngrohja qendrore Rehati jetese Kontratat e blerjes së energjisë elektrike dhe gazit Efikasiteti dhe kursimi i energjisë i një sistemi territorial Elemente të së drejtës tregtare Elementet e teknologjisë së ndërtimit Elementet e termodinamikës Energjia nga mbetjet, biomasa, biogazi dhe biometani Energjia e erës Energjia gjeotermale Energjia hidroelektrike - mini-hidraulike Energjia diellore fotovoltaike Energjia termike diellore Dinamika e lëngjeve Furnizuesit e energjisë dhe gazit Funksionimi i Bursës së Energjisë Tenderë, tenderë dhe prokurime të gjelbra Gjenerimi i shpërndarë (SMART GRID - SMART CITY) Sistemet e ndriçimit dhe ndriçimit Sistemet elektrike civile Sistemet elektrike industriale Impiante termike Sistemet tradicionale për prodhimin e energjisë Tregu i energjisë: certifikatat e efiçencës së energjisë Kurba e ngarkesës dhe matësat e lagështisë Modelet kontraktuale që kanë të bëjnë me krijimin dhe menaxhimin e konsorciumeve Modelet kontraktuale në lidhje me menaxhimin e energjisë Ndërhyrjet për kursimin e energjisë (partneritet publik-privat, skema financimi etj.) Standardi ISO 19011 Standardi ISO 50001 Rregulloret në lidhje me sektorin e energjisë Legjislacioni i prokurimit publik Rregulloret për efiçencën energjetike të ndërtesave Rregulloret e urbanistikës Teknologjitë kryesore dhe rrjetet e shpërndarjes së energjisë Parimet e kampionimit Parimet e projektimit dhe ndërtimit për efiçencën energjetike të ndërtesave ekzistuese Efikasiteti termik dhe humbjet e nxehtësisë Kërkoni për faktorë kritikë Detektorë të kërkesës termike dhe shpërndarjes së nxehtësisë Sistemi i tarifave për shitjen e energjisë elektrike Sistemet e certifikimit të cilësisë mjedisore për ndërtesa Sistemet e prodhimit dhe konvertimit të energjisë elektrike Mjete për zbatimin dhe përmirësimin e një EnMS Teknikat e analizës së konsumit të energjisë për sistemet e ngrohjes civile Teknika për analizimin e performancës energjetike të një ndërtese e buxhetimit kapital për analizën ekonomiko-financiare të ndërhyrjeve energjetike duke kursyer Teknikat e menaxhimit për ndërhyrjet për përmirësimin e performancës së energjisë Teknologjia mekanike Teknologji inovative për prodhimin e energjisë Terminologjia teknike dhe njësitë matëse në fushën e energjisë Transportuesit e energjisë
Aftësitë profesionale dhe cilësitë e nevojshme
- Të zbatohet legjislacioni për kursimet energjike - Te aplikosh teknikat krahasuese nga performancës energji - Te aplikosh teknikat e analizës së konsumit energjitik të sistemeve të ngrohjes civile - Te aplikosh teknikat e shpërndarjes së fuqisë dhe konsumeve të energjisë - Te aplikosh teknikat e vlerësimit energji të ndërtesat - Përdorni software aplikacione simuluese rendimenti energjike - Përdorni software aplikacionet per klasifikim nga cilësisë energjia e një prone - Përdorni teknikat e analizës nga faturat energji - Përdorni teknikat e verifikimit të performancës të sistemeve të një ndërtese - Përdorni teknikat e verifikimit efikasiteti i sistemeve të rregullimit të konsumi - Përdorni teknikat e verifikimit të sistemit të izolimit termike të ndërtesat - Përdorni teknikat e verifikimit dokumentar per pergatitje të analizës energjitike - Të zbatohet legjislacioni për kursimet energjike - Te aplikosh teknikat krahasuese nga performancës energji - Te aplikosh teknikat e buxhetimit energjia e komplekseve të ndërmarrjeve - Te aplikosh teknikat diagnostike energjia e komplekseve të ndërmarrjeve - Te aplikosh teknikat e shpërndarjes së fuqisë dhe konsumit energjitik - Përdorni software aplikacione simuluese rendimenti energjike - Përdorni teknikat e analizës nga faturat energji - Përdorni teknikat e verifikimit dokumentar per pergatitje të analizës energjitike - Përdorni teknikat për identifikimin e çështjeve kritike në procese produktive dhe të shkakut të konsumit të tepërt. - Të zbatohet legjislacioni për kursimet e energjisë - Te aplikosh teknikat krahasuese nga performancës energjitike - Te aplikosh teknikat e analizës statistikore të të dhënave - Te aplikosh teknikat e përgatitjes projektet financuar në drejtim të kursimeve energjike - Te aplikosh teknikat e vlerësimit energjia e një sistemi territorial - Përdorni mënyra e përpunimit të dhëna në konsum të energjisë në një territor - Përdorni software aplikacione simuluese rendimenti energjitik - Përdorni teknikat e analizës të konsumi energjia e sistemeve territoriale - Të zbatohet legjislacioni për kursimet energjike - Zbatoni legjislacionin për kontratat e shërbimit dhe furnizimit të energjisë - Te aplikosh metodat e optimizimit të kontratat e furnizimit energji - Të zbatohen procedurat e autorizimit dhe administrative për ndërhyrjet Energjisë duke kursyer - Te aplikosh teknikat e analizës kritike të procesit - Te aplikosh teknikat e analizës të shpenzimeve - Te aplikosh teknikat e analizës së rentabilitetit ekonomik - Te aplikosh teknikat e kontrollit të menaxhimit - Te aplikosh teknikat e menaxhimit të nderhyrjeve permiresuese për performancën energjitike - Te aplikosh Teknikat e menaxhimit të projektit - Te aplikosh teknikat e vlerësimit nga qëndrueshmëri energjitike-mjedisore - Te aplikosh teknikat e vlerësimit ekonomike të projekte investimi - Përdorni metodike Për identifikimin e zgjidhjeve teknologjike Energjisë duke kursyer - Zbatoni rezolutat e Autoriteteve për energjinë elektrike, gazin dhe furnizimin me ujë. - Te aplikosh metodologjitë e menaxhimit të rrezikut të furnizimit energji - Te aplikosh Teknikat e hartimit të marrëveshjes tregtare - Përdorni kanalet e ndryshmet për blerjen e energjisë - Përdorni bursa e energjisë për blerë dhe shitur energji elektrike dhe gas - Përdorni forma të ndryshme kontraktuale për blerjen dhe shitjen e energjisë - Përdorni mënyra e optimizimit të kontratat të furnizimit me energji - Të zbatohet legjislacioni për kursimet energjike - Aplikoni standardet SSH, ISO dhe EN në lidhje me Sistemet e Menaxhimit të Energjisë - Te aplikosh teknikat e zhvillimit të treguesve energji - Te aplikosh teknikat e menaxhimit të nderhyrje permiresuese të performancës energjitike - Te aplikosh teknikat e planifikimit nga aktivitet - Te aplikosh teknikat e hartimit raportet e auditimit - Te aplikosh teknikat e verifikimit të sistemit të energjisë në ndërmarrje - Përdorni instrumentet për zbatimin e një EnMS - Përdorni teknikat e verifikimit dokumentar per pergatitje të analizës energjitike
Konteksti i ushtrimit të profesionit
Ky profesionist mund të operojë në fusha të ndryshme, nga industriale tek shërbimet, në sektorin privat apo publik, me forma të ndryshme klasifikimi (punonjës, drejtues, konsulent, profesionist etj.). Mund të operojë në shoqëri që i përkasin zinxhirit të furnizimit me energji dhe që merren me furnizimin, prodhimin, shpërndarjen dhe shitjen e energjisë elektrike dhe gazit ose që operojnë në shërbimet e menaxhimit të efiçencës së energjisë (konsulencë për energjinë, sistemet e menaxhimit të energjisë, ISO 50001, certifikatat e efiçencës së energjisë, etj.). Mund të punësohet ose të ofrojë shërbime për organet publike, subjektet që rregullojnë tregun e energjisë, shoqëritë tregtare në sektorin e energjisë dhe shoqëritë që operojnë në menaxhimin e integruar të energjisë për organet publike dhe industrinë. Aftësitë e tij profesionale kërkohen edhe nga shoqëri dhe subjekte që për arsye të ndryshme synojnë (ose u kërkohet) të arrijnë rezultate më të mira në drejtim të efiçencës së energjisë (kursim energjie).

Kërkesat për hyrje në profesion

Nevojitet kualifikim profesional dhe një përvojë e mirë pune në sektor. Të kërkohet pajtueshmëria me kërkesat formale të aksesit nëse ky profesionist do të thirrej të ushtronte edhe veprimtari (si p.sh. : diagnostikim energjitik, auditim, menaxhimin dhe mbështetje për të arritur në certifikimin e sistemit të menaxhimit të energjisë, e rregulluar sipas standardeve teknike vullnetare nga SSH, ISO dhe EN. Korniza ligjore përcakton kërkesat profesionale të Ekspertit Menaxhimit të energjisë dhe procedurat për vlerësimin dhe certifikimin e aftësive të tij profesionale.

Kualifikimet e nevojshme profesionale

Kualifikime profesionale në nivelin VII të KSHK-së. Diplomë në degë shkencore-teknologjike, inxhinierike dhe ekonomiko-juridike me një specifializm të rëndësishë në fushën e prodhimit, shpërndarjes dhe menaxhimit të energjisë.

Institucionet ofruese të kualifikimit profesional
Universitetet politeknike. Ofrues të licencuar/akredituar të formimit profesional.
Perspektiva e profesionit / Vendet e punës të shpalluara
Kërkesa për këtë profesion është në rritje, për shkak të fokusit në rritje te kursimi i energjisë dhe ndikimi në mjedis.
Niveli i pagës bruto
Fillon me 100.000 lekë (i ndryshueshëm në varësi të vendit)
Mundësitë për karrierë
Në këtë profesion mund të hysh si ndihmës i një kolegu me përvojë më të gjatë. Fillimisht duhet të fitohet përvojë në zbatimin e sistemeve të menaxhimit të energjisë e me përvojë mund të kalohet tek auditimi i këtyre sistemeve. Me kualifikime mund të arrihet në pozicione si drejtues grupi dhe drejtues projekti. Profesionistët e suksesshëm zgjedhin edhe të punojnë me porosi e projekte e të mos jenë në punësim të vazhdueshëm.
Adresa të dobishme
www.arsimi.gov.al; www.puna.gov.al; www.njoftime.com; www.duapune.com; www.profesionisti.al; www.karriera.al